bóle żołądka i pleców. witam, od tygodnia boli mnie żołądek i do tego plecy. Ból jest uciskający, gniotący. Miałam dziś robione usg brzucha, ale nic nie wyszło.Trzuska, wątroba ok. Jednynie co wyszło to zaleganie moczu w pęcherzu. Mam się udać do urologa.Mimo tego bardzo się stresuję, że to jednak trzustka. Przeczytałam
Adobe Stock Ból pleców w ciąży dokucza wielu kobietom, niektóre przyszłe mamy zmagają się z tym problemem każdego dnia. Najbardziej narażone są kobiety z nadwagą, wadą postawy, a także te, które nie dbają o aktywność fizyczną. Kobietom najczęściej dokucza ból w dole pleców w ciąży, czyli w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Dolegliwości bólowe pojawiają się najczęściej po 20. tygodniu ciąży i nasilają się podczas długiego siedzenia, stania i chodzenia. Ból pleców w ciąży w nocy może być szczególnie uciążliwy. Przyczyną zazwyczaj jest zmiana środka ciężkości oraz wzrost masy ciała. Warto wiedzieć, dlaczego bolą plecy, a także jak sobie z tym radzić. Jest kilka sposobów, dzięki którym możesz uniknąć bólu pleców, a także ćwiczeń, które go zminimalizują. Spis treści: Ból pleców w ciąży - przyczyny Ból kręgosłupa w ciąży - kiedy do lekarza? Co na ból pleców w ciąży? Ćwiczenia na ból pleców w ciąży Ból pleców w ciąży - przyczyny Relaksyna. Jednym z powodów dokuczliwego bólu pleców w ciąży jest relaksyna, czyli hormon rozluźniający więzadła. Dzięki temu maluszek bez problemu przedostanie się przez miednicę w czasie porodu. Zmiana środka ciężkości. Zmienia się środek ciężkości, a ciężarna, by utrzymać równowagę, wypina brzuch, zgina szyję i odchyla ramiona, jednocześnie napinając mięśnie przykręgosłupowe. To prowadzi do nietypowego obciążenia poszczególnych kręgów kręgosłupa. Kobieta może odczuwać ból pleców zarówno z lewej strony, jak i po prawej stronie w ciąży. Wzrost masy ciała. Problemem może być także wzrost masy ciała, kręgosłup musi poradzić sobie z dźwiganiem dodatkowych kilogramów. Natomiast rosnące piersi, prowadzą do dodatkowego obciążenia i bólu pleców między łopatkami w ciąży. Problem może się pogłębiać, jeśli ciężarna ma w domu małe dziecko i musi się często schylać, np. do zmiany pieluszki. Ból kręgosłupa w ciąży - kiedy do lekarza? Kiedy ból pleców w ciąży jest niebezpieczny? Jeżeli po odpoczynku nadal odczuwasz ból pleców – może być on spowodowany rozwieraniem szyjki macicy i skurczami macicy. Ból jest niebezpieczny, gdy stale się zwiększa, jest silny, ostry, przeszywający i/lub towarzyszy mu: krwawienie z dróg rodnych wymioty, nudności skurcze macicy gorączka ból brzucha ból barku nagłe osłabienie omdlenie. Zaniepokoić cię także powinno: drętwienie w pachwinach ostry ból łydek, ich drętwienie ból w okolicy spojenia łonowego. Ból kręgosłupa w ciąży może być oznaką infekcji, a także przedwczesnego porodu i poronienia, dlatego w takiej sytuacji koniecznie powinnaś skonsultować to z lekarzem. Co na ból pleców w ciąży? Ból kręgosłupa w ciąży - jak sobie z nim radzić? Oto kilka sposobów, by uniknąć silnego bólu pleców w ciąży. Kontroluj wagę - nadmierne kilogramy to dodatkowe obciążenie dla kręgosłupa, jednak nie wolno ci się odchudzać ani głodzić! Unikaj długiego stania i siedzenia - gdy musisz przez pewien czas stać, oprzyj jedną stopę wyżej, aby mięśnie nie mniej się napinały. Zwróć uwagę, czy krzesło, na którym siedzisz, podpiera dolną część pleców. Po godzinie siedzenia wstań i przejdź się. Staraj się zachować prostą sylwetkę. Unikaj dźwigania - jeśli masz starsze dziecko i musisz je podnieść, poproś, by stanęło wyżej, np. na schodku. Gdy coś podnosisz, uginaj nogi w kolanach - nie podnoś nic ciężkiego na wyprostowanych nogach, to najprostszy sposób, by nabawić się kontuzji kręgosłupa. Śpij na twardym materacu - pod miękki możesz podłożyć deskę, nie kładź się w niedbałej pozycji na miękkiej sofie. Układaj się do snu na lewym boku - jeśli chcesz się położyć, najpierw usiądź. Gdy chcesz wstać, podeprzyj się na łokciach, spuść nogi z łóżka i usiądź. Noś wygodne obuwie - obcasy powinny być szerokie i nie wyższe niż pięć centymetrów. Do końca ciąży zrezygnuj ze szpilek. Aby złagodzić istniejące już dolegliwości: Popracuj nad właściwą postawą ciała. Łopatki powinny być ściągnięte, a kolana niezłączone. Podczas stania warto rozstawić szeroko stopy i co jakiś czas robić przerwę, opierając jedną stopę na niewysokim podnóżku lub stopniu. Siadając, należy wybierać wygodne krzesła z dobrze wyprofilowanym oparciem lub podkładać poduszkę pod dolną część pleców. Ulgę możesz poczuć po kąpieli w letniej wodzie. Możesz również skorzystać ze specjalnego masażu przeznaczonego dla ciężarnych lub poprosić partnera o delikatne wymasowanie obolałych pleców. Ćwiczenia na ból pleców w ciąży Możesz je wykonywać samodzielnie w domu lub pod czujnym okiem fizjoterapeuty. Zalecane ćwiczenia na ból pleców w ciąży to: koci grzbiet gimnastyka z piłką delikatne skłony joga dla ciężarnych pływanie żabką lub na plecach wymachy ramionami z pogłębionym oddychaniem. Zobacz także: Ból krocza w ciąży Jak odróżnić skurcze przepowiadające od porodowych? Mięśnie dna miednicy: gdzie są i jak je ćwiczyć? AdobeStock Ból żołądka w ciąży – przyczyny, leczenie, kiedy do lekarza Ból żołądka w ciąży może być spowodowany między innymi nieodpowiednią dietą, zatruciem pokarmowym, stresem. Na ból żołądka mogą pomóc domowe sposoby, np. napary z korzenia imbiru lub mięty. Jeśli odczuwasz silny ból żołądka w ciąży – nie lekceważ go i zgłoś się do lekarza. Ból żołądka w ciąży nie zawsze zwiastuje coś złego, mimo że nie jest typowym ciążowym objawem. Może pojawiać się przy porannych mdłościach lub zgadze. Zwykle tej dolegliwości towarzyszą również inne symptomy, takie jak wymioty i nudności. Jeśli jednak oprócz bólu żołądka lub brzucha pojawia się np. krwawienie z dróg rodnych, przedłużająca się biegunka – nie lekceważ tego i pilnie skonsultuj się z lekarzem. Ból żołądka w ciąży może być uciążliwy, szczególnie jeśli pojawia się w nocy. Podpowiadamy, jak sobie z nim poradzić. Spis treści: Ból żołądka w ciąży – przyczyny Ból żołądka w ciąży – jak leczyć? Co jeść na ból żołądka w ciąży? Kiedy do lekarza z bólem żołądka lub brzucha w ciąży? Ból żołądka w ciąży - przyczyny Problemy z żołądkiem w ciąży mogą powodować następujące czynniki: nieodpowiednia dieta – ból żołądka w ciąży po jedzeniu może być spowodowany ciężkostrawnym jedzeniem. Jeśli odczuwasz zwiększony apetyt, spożywasz dużo tłustych lub smażonych potraw, musisz być przygotowana na to, że ból brzucha w ciąży w okolicach żołądka będzie pojawiał się częściej. zatrucie pokarmowe – możesz podejrzewać, że się zatrułaś, jeśli oprócz dolegliwości związanych z żołądkiem pojawiają się: wymioty, biegunka, gorączka, osłabienie organizmu. alergia pokarmowa – dolegliwości są wynikiem zjedzenie produktu, który uczula ostre zapalenie trzustki – u ciężarnych występuje niezwykle rzadko, zazwyczaj wiąże się także z kamicą żółciową. Najczęstszym objawem jest ból brzucha zlokalizowany w nadbrzuszu i okolicach pępka. Promieniuje on do kręgosłupa, stąd ból żołądka i pleców w ciąży może wskazywać właśnie na tę chorobę. wrzody żołądka – ból jest ostry i... Ból zęba w ciąży – co robić, żeby szybko go uśmierzyć? Ból zęba w ciąży to powód, żeby jak najszybciej umówić się do dentysty. I wcale nie dlatego, że masz ograniczoną możliwość stosowania środków przeciwbólowych. Próchnica może zagrozić twojemu dziecku. Na ból zęba w ciąży jest tylko jeden skuteczny sposób – wizyta u dentysty. Przyczyną bólu jest zwykle próchnica. Zepsuty ząb to źródło bakterii, które z krwią rozchodzą się po całym organizmie i docierają do dziecka (przenikają barierę łożyskową). Co ważne – podczas ciąży groźna jest nie tylko próchnica, ale również choroby dziąseł, a także zwykły kamień nazębny. Przewlekły stan zapalny, do którego prowadzą, rzutuje na cały organizm. Jego skutkiem mogą być przedwczesne skurcze , urodzenie dziecka przed terminem i niska masa urodzeniowa. Co na ból zęba w ciąży? Ból zęba możesz uśmierzyć lekiem przeciwbólowym, który zawiera paracetamol. Ta substancja jest dozwolona do stosowania podczas ciąży. Mimo to po tabletki z paracetamolem sięgaj okazjonalnie, tylko gdy nie możesz poradzić sobie z bólem w innym sposób. Z badań wynika, że częstsze zażywanie paracetamolu w ciąży może podnosić ryzyko ADHD u dziecka. Zamiast przyjmować leki przeciwbólowe, jak najszybciej umów się na wizytę. Jest większa szansa, że uda się uratować chory ząb. Do krwiobiegu dostanie się też mniej bakterii. Leczenie bólu zęba Choć w ciąży nie zaleca się częstego zażywania leków przeciwbólowych, nie obawiaj się – u dentysty możesz leczyć zęby bez bólu. Przed borowaniem czy wyrywaniem zęba (jeśli będzie konieczne) na pewno otrzymasz znieczulenie . Powinnaś tylko uprzedzić stomatologa, że spodziewasz się dziecka (najlepiej powiedz o tym podczas umawiania wizyty lub zanim siądziesz na fotelu). Dentysta poda ci znieczulenie zalecane dla ciężarnych . Nie powinno zawierać adrenaliny, ponieważ może ona wywołać przedwczesne skurcze. Inne zabiegi, np. leczenie kanałowe, są nie tylko dozwolone, ale nawet wskazane. Nie ma przeciwwskazań do oczyszczania i wypełniania ubytków. RTG zęba W wyjątkowych sytuacjach w ciąży można nawet wykonać prześwietlenie... AdobeStock Ból pachwiny w ciąży: przyczyny, profilaktyka, co powinno niepokoić Ból w pachwinie doskwiera wielu ciężarnym. To częsta i w większości przypadków niegroźna dolegliwość wywołana zmianami hormonalnymi i rosnącą masą ciała przyszłej mamy oraz jej dziecka. Czasami jednak ból pachwiny w ciąży jest objawem choroby lub powikłań ciąży. Ból pachwiny w ciąży dokucza szczególnie w późniejszych tygodniach, w II i III trymestrze, kiedy brzuch jest coraz większy i przyszła mama musi dźwigać rosnący ciężar. Dolegliwość ta może być też spowodowana innymi czynnikami, niekiedy groźnymi, takimi jak poronienie czy odklejenie łożyska. Bólu pachwin w ciąży nigdy nie należy lekceważyć. Zawsze należy skonsultować go z lekarzem. Podpowiadamy, kiedy nie wolno z tym zwlekać. Spis treści: Ból pachwiny w ciąży – przyczyny Ból pachwin w ciąży – czy jest groźny? Ból w pachwinie w ciąży – w 1 trymestrze Ból pachwin w ciąży – w 2 trymestrze Ból w pachwinach przed porodem Co oznacza ból w prawej lub lewej pachwinie w ciąży? Sposoby na ból pachwin w ciąży Ból pachwin w ciąży – ćwiczenia Ból pachwiny w ciąży – przyczyny Do powstawania bólu w okolicy pachwin i spojenia łonowego podczas ciąży przyczyniają się: hormony ciążowe, które zmiękczają i rozciągają mięśnie i więzadła miednicy oraz macicy, coraz większy rozmiar macicy, coraz większa waga ciężarnej, zmiana środka ciężkości (większy nacisk na biodra, miednicę, stawy), zatrzymywanie wody w organizmie, praca fizyczna, długie przebywanie w pozycji stojącej, napieranie przez dziecko główką na kości miednicy, słabe mięśnie utrzymujące miednicę (np. na skutek siedzącego trybu życia). Ból pachwiny w ciąży często pojawia się nagle i jest przeszywający. Doświadczająca go kobieta nieruchomieje i czeka aż dolegliwości złagodnieją lub ustąpią. Częstość pojawiania się bólu pachwin w ciąży może być różna – niektórym ciężarnym dokucza on kilka razy dziennie, innym – sporadycznie. Ból pachwin w ciąży – czy jest groźny? Jeśli ból pachwiny nie jest spowodowany żadną chorobą, a... Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku) Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich Mądre i piękne cytaty na urodziny – 22 sentencje urodzinowe Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić? 5 dni opieki na dziecko – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie PESEL po 2000 - zasady jego ustalania Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty Przedmioty w 4 klasie – czego będzie uczyć się dziecko? 300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek? Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać? Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania? Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem 300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki? Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?Ból po prawej stronie pleców pod żebrem jest charakterystyczny dla chorób wątroby. Ten narząd jest słabo unerwiony i zaczyna boleć dopiero przy silnej zmianie. Wiadomości Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 12:13, data aktualizacji: 12:19 Konsultacja merytoryczna: Lek. Beata Wańczyk-Dręczewska ten tekst przeczytasz w 4 minuty Ból pleców to jedna z najczęściej występujących dolegliwości w czasie ciąży, która pojawić się może już w pierwszych tygodniach. Specjaliści oceniają, że ból pleców w różnym stopniu dotykać może nawet 70% przyszłych matek. Kobiety pytają jednak, czy możliwa jest ciąża bez tego dolegliwego objawu? Poniżej przedstawiamy kilka sposobów, aby odpowiedź na to pytanie mogła być twierdząca. Prostock-studio / Shutterstock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online Ból pleców w ciąży – skąd się bierze? Jak walczyć z bólem w plecach w ciąży Ćwiczenia na ból pleców w ciąży Ból pleców w ciąży – skąd się bierze? Przyczyny częstego pojawiania się bólu pleców w ciąży są zróżnicowane, ich podłoże jest jednak często bardzo podobne. Ciąża to okres, w którym organizm kobiety przechodzi wiele przemian. Jedną z nich jest zmiana w funkcjonowaniu gospodarki hormonalnej kobiecego organizmu. W okresie ciąży wzrasta poziom produkcji między innymi hormonu zwanego relaksyną. Jego nazwa wiąże się z jego funkcją – jest nią bowiem dostosowanie możliwości kobiecego organizmu do okresu noszenia ciąży, a następnie porodu. Relaksyna oddziałuje zwłaszcza na miednicę, powodując jej poszerzenie, oraz otaczające ją więzadła, które stają się rozluźnione. Zmiany te odpowiadają zwłaszcza za ból pleców w trakcie pierwszego trymestru ciąży. W kolejnym trymestrze motoryka kobiecego organizmu ulega niewielkiej, ale odczuwalnej w skutkach zmianie. Poszerzona miednica powoduje, że zmienia się rozkład ciężkości ciała, a rozluźnione więzadła miednicy wymuszają na kręgosłupie większy wysiłek. Rozciągnięciu ulegają także mięśnie brzucha, zazwyczaj nieprzygotowane do czekającego je kilkumiesięcznego trudu dźwigania dodatkowych kilku kilogramów. Dodając do tego fakt, że wiele kobiet w czasie ciąży przyjmuje niewłaściwą (zgarbioną lub lekko pochyloną) postawę ciała, nie dziwić będzie, że to właśnie kręgosłup i plecy są głównymi narażonymi na szwank w czasie ciąży. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że objawy te są typowymi objawami występującymi w okresie ciąży i w zdecydowanej większości przypadków wywoływany przez nie ból nie jest niebezpieczny. Jak walczyć z bólem w plecach w ciąży Ból pleców jest związany bezpośrednio ze zmianami w postawie ciała, jakim podlegają kobiety w okresie ciąży. Dlatego najlepsze rozwiązania tego problemu polegają na stymulowaniu do pracy nad właściwą postawą ciała i przeciwdziałaniu niezdrowym nawykom. Przede wszystkim należy pamiętać o tym, że poprawną dla człowieka postawą jest postawa wyprostowana. W okresie ciąży kobiety mają tendencję do odchylania się ku przodowi, ze względu na przesunięty punkt środka ciężkości ich organizmu. By temu przeciwdziałać, należy kontrolować swoją postawę poprzez na przykład wykonywanie głębokich wdechów, w których trakcie unosimy klatkę piersiową ku górze, ściągamy łopatki, ramiona opuszczamy swobodnie ku dołowi. Istotny jest także odpowiedni układ nóg – stopy i kolana nie powinny być złączone. Stanowczo odradza się chodzenie w butach na obcasie, które warto zastąpić odpowiednim obuwiem o bardziej płaskiej podeszwie. O właściwą postawę należy dbać także w pozycji siedzącej. W tym celu warto zaopatrzyć się w niedużą, wygodną poduszkę, którą należy umieszczać między dolną częścią pleców a oparciem fotela lub krzesła. Teraz na Medonet Market w promocyjnej cenie kupisz Poduszkę rozgrzewającą Vitammy Warm-Up, która dodatkowo poprzez ciepło zmniejszy ból i korzystnie wpłynie na samopoczucie. Warto pamiętać o właściwej postawie ciała także podczas wykonywania prac męczących lub wymagających wysiłku – takich jak schylanie się i podnoszenie różnych przedmiotów. Aby wykonywać te czynności w sposób niezwiększający obciążenia pleców, należy kucać, utrzymując wyprostowane plecy, oraz podnosić się w podobny sposób. Kucanie jest aktywnością o wiele zdrowszą dla pleców od pochylania się. Gdy jednak to możliwe, lepiej poprosić o pomoc męża lub inną osobę, niż zmagać się z podnoszeniem cięższych przedmiotów. Warto także zastąpić torebkę lub torbę naramienną, w której nosisz najważniejsze rzeczy, plecakiem. Ćwiczenia na ból pleców w ciąży Dobrym rozwiązaniem jest też stosowanie masażu pleców, w tym ramion oraz dolnych części pleców. Systematyczna aktywność fizyczna również jest wskazana. Prawidłowo pobudzony układ krążenia sprawia, że czujemy się rześko i jesteśmy wypoczęci. Zaleca się regularne spacery, basen (pływanie żabką oraz na plecach), a także wykonywanie ogólnych ćwiczeń gimnastycznych – relaksujących, rozluźniających i wzmacniających mięśnie pleców. Terapeutyczny wpływ ma zwłaszcza ćwiczenie nazywane potocznie kocim grzbietem i siodełkiem, a także wymachy ramionami połączone z pogłębionym oddychaniem. W specjalistycznych sklepach można zaopatrzyć się w specjalny pas, zaprojektowany z myślą o kobiecych organizmach w trakcie ciąży. Jego przeznaczeniem jest podtrzymywać kobiecy brzuch, a tym samym odciążać kręgosłup. Jego stosowanie może w znacznym stopniu wyeliminować lub obniżyć odczuwany dyskomfort. Cena takie pasa to wydatek w granicach kilkunastu-kilkudziesięciu złotych. Pasy są tworzone z rozciągliwych materiałów, dzięki czemu elastycznie dopasowują się zarówno do indywidualnych kształtów sylwetki, jak i zmieniających się rozmiarów brzucha w czasie trwania ciąży. Co również ważne, części z nich można używać także podczas wykonywania ćwiczeń na ból pleców. Ból pleców Ból pleców w ciąży ciąża ZwD - Czas wolny 7 nietypowych objawów raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest wyjątkowo podstępną chorobą. Wcześnie wykryty, gdy występuje jeszcze w fazie przedinwazyjnej, daje 99,9 proc. szans na skuteczne... Hanna Szczygieł Dlaczego warto spać na plecach? Oto osiem korzyści zdrowotnych Większość z nas najczęściej śpi na boku, w pozycji płodowej lub na brzuchu. Spanie na plecach nie jest szczególnie popularne. Warto jednak rozważyć pozycję na... Ten objaw występuje u wielu pacjentów z COVID-19. Rzadko się o nim mówi Gorączka, zmęczenie, bóle mięśni, utrata smaku i węchu - to najczęstsze objawy koronawirusa. Spora część pacjentów skarży się także na ból pleców. To może... Adrian Dąbek Bolą cię plecy? To może być COVID-19 Uczucie "łamania w kościach", charakterystyczne dla początków grypy, może świadczyć także o zakażeniu koronawirusem. To jeden z symptomów, o których mówi się... Ból pleców - przyczyny, leczenie. Domowe sposoby na ból pleców [WYJAŚNIAMY] Ból pleców jest powszechną dolegliwością, która występuje u wielu osób. Jest to ból odczuwalny wzdłuż pleców - jego przyczyną może być nieprawidłowa pozycja w... Lek. Aleksandra Czachowska Jaka jest przyczyna bólu pleców z lewej strony? Z jakiego powodu mogą boleć plecy z lewej strony? Czy ból pleców z lewej strony może być konsekwencją siedzącego stylu życia? Czy może być to objaw poważnych... Lek. Anna Mitschke Ból dolnej części pleców - przyczyny, leczenie, objawy, ćwiczenia Ból pleców w odcinku lędźwiowym, określany potocznie jako ból pleców na dole, jest najczęściej spotykaną dolegliwością kręgosłupa. Z jego powodu niemożliwe jest... Piotr Cieciuch Ćwiczenia na kręgosłup - TOP 5 ćwiczeń na zdrowy kręgosłup Kręgosłup to stabilizator i amortyzator dla naszego organizmu. Jest on narażony na wiele urazów, dlatego bardzo ważne jest, aby o niego zadbać, wykonując... Monika Wasilonek Jak bezpiecznie ćwiczyć w domu? Sprawdzony sposób na boską sylwetkę i zdrowe plecy Zdrowie fizyczne a także jego wpływ na psychikę to jeden z najważniejszych aspektów, o który należy zadbać, aby ustrzec się wielu, groźnych chorób. Nawet eksperci... Kifoza, czyli okrągłe plecy. Co warto o niej wiedzieć? Nadmierna kifoza kręgosłupa to zniekształcenie sylwetki, które nazywane jest „okrągłymi plecami”. To poważna wada o zróżnicowanym pochodzeniu. Może rozwinąć się w... Anna Tylec Lekarze szacują, że bóle pleców mogą dotykać nawet 15 proc. pacjentów z objawowym przebiegiem infekcji. - Jest to objaw występujący w przebiegu różnych infekcji wirusowych, gdzie mamy do czynienia z mialgią, czyli bólami mięśni i artralgią, czyli bólami stawów. Ból może obejmować również stawy obwodowe, czyli stawy
Najważniejsze w poniższym artykule: Ból pleców w ciąży jest spowodowany zmianą sylwetki, powiększającymi się piersiami i brzuchem oraz rozluźnieniem więzadeł macicy. Ból pleców we wczesnej ciąży pojawia się w okolicy lędźwiowej. U części kobiet jest pierwszym zwiastunem tego, że doszło do zapłodnienia. Przyszłe mamy najczęściej skarżą się na ból odcinka lędźwiowego i piersiowego kręgosłupa. Do wystąpienia bólu w okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa predysponują takie czynniki, jak nadwaga i otyłość ciężarnych. Połowa ankietowanych ciężarnych z dolegliwościami bólowymi okolicy lędźwiowo-krzyżowej przyznaje, że całkowicie zrezygnowała z ćwiczeń i wysiłku fizycznego. Tymczasem aktywność fizyczna kobiet przed ciążą oraz w czasie jej trwania wpływaja na zmniejszenie się dolegliwości bólowych. Ból pleców w ciąży powinien być skonsultowany z lekarzem i fizjoterapeutą. Zbagatelizowanie dolegliwości powoduje ich nasilenie i utrwalenie. Do domowych sposobów na ból pleców zalicza się ćwiczenia rozluźniające, masaż, ciepłą kąpiel lub ciepłe okłady. Wszelkie środki farmakologiczne łagodzące ból powinny być przyjmowane wyłącznie po wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Ból pleców w ciąży Ból pleców w ciąży jest jedną z najczęściej zgłaszanych dolegliwości. Jego przyczyn może być kilka. Po zapłodnieniu w organizmie kobiety zachodzą intensywne zmiany, które dotyczą nie tylko gospodarki hormonalnej, ale także wyglądu ciała i sylwetki. Około 20. tygodnia brzuszek zaczyna rosnąć, co jest przyczyną rozciągnięcia i osłabienia mięśni prostych brzucha. Tracą one swoją funkcję stabilizującą, dlatego zadanie utrzymania wyprostowanej postawy i ciężar ciała należy wyłącznie do mięśni przykręgosłupowych i mięśni grzbietu, które są stale napięte, co z czasem powoduje ich przeciążenie i w konsekwencji ból pleców w czasie ciąży. Ponadto coraz większa macica uciska na nerwy, co także skutkuje bólem. Wraz z powiększającymi się brzuchem i piersiami zmienia się środek ciężkości ciała i sylwetka ciężarnej – ramiona są zgarbione i pochylone do przodu, a miednica wypchnięta, co ułatwia utrzymanie równowagi i poruszanie się. Z tego powodu dolegliwości bólowe nasilają się podczas długotrwałego stania. Ból pleców w ciąży pojawia się także podczas chodzenia. Za przeciążenie kręgosłupa i stawów międzykręgowych odpowiada także przyrost masy ciała o kilka lub nawet kilkanaście kilogramów w krótkim czasie. Do wystąpienia bólu w okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa predysponują nadwaga oraz otyłość ciężarnych, a także brak aktywności fizycznej zarówno przed ciążą, jak i w trakcie jej trwania. – mówi Anna Wawrocka, trener, fizjoterapeuta i dietetyk pracujący w sieci klubów sportowych dla kobiet – Średnio połowa ciężarnych skarżących się na ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej nie uprawiała sportu ani nie podejmowała żadnej innej aktywności fizycznej przed zajściem w ciążę. Czynniki, które predysponują do pojawienia się bólu pleców w czasie ciąży to: wady postawy, dolegliwości ze strony kręgosłupa występujące już przed ciążą, ciąża mnoga, nadwaga i za duży przyrost masy ciała w ciąży, brak aktywności fizycznej w ciąży i przed zajściem w nią, nieprawidłowa pozycja podczas snu. Dolegliwości mogą mieć różny charakter i nasilenie. Niekiedy pojawiają się tylko po długotrwałym staniu i chodzeniu lub po przyjęciu niektórych pozycji. Z każdym tygodniem ciąży będą się nasilać, co może przekształcić się w ciągły ból pleców w ciąży, utrudniający codzienne funkcjonowanie i aktywność przyszłej mamy. Ból pleców we wczesnej ciąży Ból pleców na początku ciąży nie jest niczym niezwykłym, a jego przyczyną są gwałtowne zmiany hormonalne, które zachodzą kilka tygodni po zapłodnieniu. Organizm zaczyna przygotowywać się do ciąży i porodu, czego efektem jest rozluźnianie się więzadeł macicy. Z tego powodu dolegliwości bólowe mogą obejmować też uda i pachwiny. Część ciężarnych twierdzi, że ból pleców we wczesnej ciąży był jej pierwszym objawem. Ból kręgosłupa na początku ciąży dotyczy przede wszystkim odcinka lędźwiowego. Podobny rodzaj bólu pojawia się u części kobiet przed miesiączką. Jest to stan fizjologiczny, który nie powinien powodować niepokoju. Ból w różnych częściach pleców Ból kręgosłupa w ciąży może pojawić się w każdym jego odcinku. Lokalizacja zależy od dokładnej przyczyny, która spowodowała jego przeciążenie. Często zdarza się tak, że przyszłą mamę raz bolą plecy na dole, a innego dnia na górze. Dolegliwości mogą mieć różne natężenie i charakter, które także ulegają zmianie. Ból w dole pleców w ciąży W zespołach bólowych dotyczących dolnej partii pleców ogromną rolę odgrywa pośladek. Z nieaktywnym lub osłabionym mięśniem pośladkowym średnim (szczególnie u kobiet w ciąży) ból pleców pojawia się 8 razy częściej niż w przypadkach, gdy mięsień pośladkowy średni jest aktywny i jest wystarczająco silny. Jednym z najsilniejszych i głównych stabilizatorów w obrębie miednicy jest mięsień pośladkowy wielki, który również jest najsilniejszym prostownikiem biodra. Mięsień pośladkowy średni jest najsilniejszym odwodzicielem stawu biodrowego, a najważniejszym jego zadaniem jest stabilizacja miednicy w podporze na jednej kończynie (np. podczas płynnego chodu). – przypomina Anna Wawrocka z sieci klubów sportowych dla kobiet – Za ból okolicy pośladka zazwyczaj odpowiadają nadmiernie napięty mięsień pośladkowy wielki, średni i mały oraz mięsień gruszkowaty. Natomiast ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej to sprawka mięśnia pośladkowego wielkiego i średniego, dodatkowo czworobocznego lędźwi, prostego brzucha, mięśnia wielodzielnego (który ciągnie się od kości krzyżowej aż do podstawy czaszki) oraz mięśnia płaszczkowatego (spięte łydki, skurcze łydek). Ból krzyża i lędźwi w ciąży Z powodu wspomnianej wcześniej zmiany sylwetki, ale też ze względu na nieaktywne lub osłabione mięśnie pośladka większość kobiet w ciąży skarży się na ból pleców na dole, czyli w części lędźwiowej i krzyżowej kręgosłupa (według różnych badań odsetek wynosi 40-50% wszystkich ciężarnych). Są to odcinki najbardziej narażone na wszelkiego rodzaju obciążenia. Ponadto z każdym tygodniem ciąży i pochylaniem się miednicy do przodu, odcinek lędźwiowy staje się coraz bardziej wklęsły, co zmienia położenie kręgów, może powodować drażnienie nerwów, a także stałe napięcie i przykurcze mięśni. Ból lędźwi w ciąży narasta podczas stania i chodzenia. Ból między łopatkami Ból między łopatkami w ciąży jest spowodowany powiększającymi się piersiami, które wymuszają pochylenie ramion do tyłu i lekkie zgarbienie. Efektem jest niefizjologiczna postawa i stałe napięcie mięśni w odcinku piersiowym. Co ciekawe, do pojawienia się dolegliwości przyczynia się źle dobrany stanik. Ból pleców u góry nasila się zwłaszcza w pozycji siedzącej, szczególnie, kiedy przyszła mama jest aktywna zawodowo i pracuje w pozycji siedzącej przy komputerze. Warto mieć na uwadze, że ból kręgosłupa w ciąży w odcinku lędźwiowym i krzyżowym, któremu towarzyszy pobolewanie w dole brzucha i problemy podczas oddawania moczu (parcie na pęcherz, pieczenie, częste oddawanie moczu) może oznaczać infekcję układu moczowego. W tej sytuacji trzeba zgłosić się do lekarza i wykonać badanie ogólne moczu. Sposoby na ból pleców w ciąży W sumie około 82% kobiet w Polsce skarży się na ból pleców. Jak sobie radzić z tą uciążliwą dolegliwością? W większości przypadków jej przyczyną jest przeciążenie kręgosłupa, dlatego, kiedy się pojawi w pierwszej kolejności warto wypróbować domowe sposoby. W pierwszej kolejności należy przyjąć pozycję, która złagodzi ból pleców. Każdej kobiecie pomaga inna, w zależności od tego, który odcinek kręgosłupa jest przeciążony. Jeżeli to nie pomaga, inne sposoby na ból krzyża, lędźwi, łopatek i szyi to: ciepła kąpiel – woda powoduje rozluźnienie mięśni, dzięki czemu znika ból, termofor w ciąży na ból pleców – ciepło także zmniejsza napięcie w mięśniach a ponadto zwiększa przepływ krwi, co szybciej regeneruje uszkodzone tkanki, delikatny, rozluźniający masaż na ból pleców – pozwala rozciągać tkanki, działając relaksacyjnie, również wpływając na wydzielanie się endorfin, które uśmierzają ból, żel i plastry na ból pleców w ciąży – należy upewnić się, że są one przeznaczone do stosowania przez kobiety spodziewające się dziecka. Jak jeszcze możemy radzić sobie z bólem kręgosłupa? Sposobów jest kilka: Akupunktura oraz akupresura – poprzez akupunkturę zmniejszamy percepcję bólu, akupresurą zaś niwelujemy punkty spustowe, które są źródłem promieniującego bólu. Pozycje ciała oraz aktywność fizyczna – przyjmowanie pozycji ciała zbliżonych do prawidłowej postawy ciała, unikanie długiego stania, spanie w odpowiedniej pozycji, dodatkowo aktywność fizyczna (wg. zaleceń lekarza) oraz aktywizacja i wzmacnianie osłabionych struktur. Fizykoterapia, Fizjoterapia oraz Kinezyterapia – zarówno, jako profilaktyka oraz jako leczenie zespołów bólowych. Jednym z najlepszych sposobów na ból pleców w ciąży jest aktywność fizyczna. Przyszła mama powinna codziennie przez 20 minut (w zależności od samopoczucia) wykonywać proste ćwiczenia rozluźniające kręgosłup, a także pamiętać o relaksacji. Dobrym rozwiązaniem (o ile lekarz nie widzi przeciwskazań) jest także regularne uczęszczanie na basen. Nie wolno przy tym wszystkim zapominać o codziennej umiarkowanej aktywności, do której zaliczają się spacery. Szczególnie ważna jest także profilaktyka bólu kręgosłupa w ciąży: noszenie wygodnego obuwia na płaskiej podeszwie, kontrolowanie masy ciała, zaprzestanie noszenia ciężkich przedmiotów lub nierównomiernego rozkładania ciężaru na jednym z ramion, odpowiednia pozycja podczas snu: na lewym boku z poduszką między kolanami, odpoczynek, ćwiczenia odciążające kręgosłup. Ćwiczenia na plecy w ciąży Ćwiczenia na kręgosłup dla ciężarnych przyszła mama może wykonywać samodzielnie w domu, po wcześniejszej konsultacji i krótkim przeszkoleniu przez fizjoterapeutę: Aby rozluźnić mięśnie kręgosłupa będziesz potrzebować krzesła z oparciem lub blatu biurka. Stań w lekkim rozkroku oddalając się na odległość wyciągniętych rąk od krzesła. Następnie pochyl się w przód, tak aby dotknąć rękami oparcia krzesła. Pozwól głowie luźno opaść między ramiona. W tej pozycji wytrzymaj kilka sekund i delikatnie się wyprostuj. Ćwiczenie powtórz 3 razy. Uklęknij podpierając się rękoma (klęk podparty). Ręce powinny być rozstawione na szerokość barków, zaś kolana znajdować się pod biodrami. Następnie zacznij stopniowo wypychać grzbiet w górę, a potem stopniowo maksymalnie go obniżyć. Gdy zaokrąglasz plecy do góry robiąc tzw. koci grzbiet, głowa powinna luźno zwisać w dół. Gdy kierujesz brzuch w stronę podłoża, delikatnie podnieś głowę. Usiądź w rozkroku. Zegnij w kolanie jedną nogę, a następnie zrób skłon do wyprostowanej nogi spinając mięśnie boczne brzucha. Powtórz ćwiczenie 8 razy, a następnie wykonaj je na drugą stronę. Stań prosto ze stopami ustawionymi prostopadle rozsuniętymi na szerokość bioder. Połóż dłonie na biodrach. Stojąc na prawej stopie lewą ułóż wysoko na wewnętrznym udzie. Sprawdź, czy biodra nie zmieniły swojego położenia i czy są równo na tym samym poziomie. Wytrzymaj w tej pozycji kilkanaście sekund i zmień nogę. Ćwiczenie wykonuj w pobliżu ściany lub innego punktu podparcia. Początkowo możesz mieć w nim problem z utrzymaniem równowagi. Skręty uelastyczniają i wzmacniają kręgosłup. Uśmierzają bóle pleców w ciąży, jak również pomagają w przypadku bólu ramion i szyi. Usiądź w rozkroku prostując plecy. Zegnij prawą nogę tak, by dotknąć stopą górnej partii lewego uda. Wyprostuj prawą rękę i połóż ją za sobą, za prawym udem. Spójrz za siebie. Wytrzymaj w pozycji kilkanaście sekund. Następnie powtórz ćwiczenie na drugą stronę. Ćwiczenie to zaangażuje mięśnie kulszowo-goleniowe i mięśnie pośladkowe wielkie. Połóż się na plecach i zegnij nogi rozstawiając je na szerokość bioder. Ramiona ułóż wzdłuż tułowia dotykając wewnętrzną częścią dłoni podłogi. Biorąc wdech podnieś miednicę nad podłogę. Utrzymaj ją chwilę w górze. Na wydechu opuść miednicę zatrzymując się tuż nad ćwiczenie 10 razy. To ćwiczenie powinny wykonywać panie cierpiące z powodu bólu w górze pleców i bólu między łopatkami. Jest wskazane również w przypadku osób, które dużo czasu spędzają w pozycji siedzącej. Stań w rozkroku ustawiając stopy w jednej linii. Prawą nogę zegnij w kolanie, lewą nogę pozostaw wyprostowaną. Staraj się, by biodra nie zmieniły swojej pozycji i były ustawione na wprost. Następnie oprzyj prawy łokieć na prawym udzie, a lewą rękę unieś w górę otwierając klatkę piersiową. Ból kręgosłupa w ciąży: kiedy do lekarza? Do lekarza należy udać się, kiedy ból pleców jest bardzo dokuczliwy, a domowe sposoby nie łagodzą dolegliwości. Specjalista pomoże dobrać odpowiedni sposób leczenia, dostosowany do tygodnia ciąży. Możliwe jest także wystawienie skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne i fizykoterapeutyczne. Niekiedy zdarza się tzw. niebezpieczny ból pleców w ciąży, który zwiastuje nieprawidłowości w rozwoju płodu i ciąży. Do lekarza należy zgłosić się, kiedy jednocześnie pojawi się: ból pleców i plamienie w ciąży, biegunka i ból pleców w ciąży, gorączka i ból pleców w ciąży, ból pleców i skurcze, ból kręgosłupa, wymioty i nudności. Ból kręgosłupa w ciąży a poród Ból kręgosłupa przy porodzie jest związany z uciskiem przechodzącego przez kanał rodny dziecka na tkanki i nerwy. Ponadto parcie powoduje napinanie się więzadeł macicy, co również skutkuje nieprzyjemnymi dolegliwościami. Jaki poród przy silnym bólu pleców jest wskazany? Przede wszystkim warto przybrać wygodną pozycję, np. na czworakach. Ważne jest także prawidłowe oddychanie – długi i głęboki wdech podczas skurczu. Jeżeli jest taka możliwość, ciężarna może wziąć ciepłą kąpiel lub poprosić o masaż pleców. Ból pleców w ciąży: pytania i odpowiedzi Kiedy ból pleców w ciąży jest niebezpieczny? Ból pleców w ciąży jest niebezpieczny, kiedy towarzyszą mu: silny ból brzucha, biegunka, wymioty, gorączka oraz plamienie lub krwawienie z dróg rodnych. Jaka maść na ból pleców w ciąży? Maść na ból pleców w ciąży powinna zostać przepisana przez lekarza, ponieważ nie każdy środek dostępny przez recepty może być stosowany przez ciężarną. Jak złagodzić ból kręgosłupa w ciąży? Ból kręgosłupa w ciąży można złagodzić poprzez: ciepłą kąpiel, delikatny masaż, ćwiczenia rozluźniające, ciepłe okłady, przyjęcie odpowiedniej pozycji. Źródła: Boch-Kmieciak J., Cieślik K., Waszak M., Zmiany cech somatycznych i krzywizn kręgosłupa u ciężarnych. Fizjoterapia Polska, 2012, 12 (1), 29-38. Fuerst N., Adamczewska K., Znaczenie aktywności fizycznej i zalecane formy ćwiczeń ruchowych u kobiet w ciąży., Kultura Fizyczna, 2017, t. XVI nr 3, 139-151. Chitryniewicz J., Kulis A., Wpływ aktywności ruchowej i zabiegów masażu na dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowego u kobiet w ciąży. Ginekologia Praktyczna, 2010; 18 (2): 17-22. Majchrzycki M. i wsp., Dolegliwości bólowe dolnego odcinka kręgosłupa u kobiet w ciąży., Ginekologia Polska, 2010, 81, 851-855. Katonis P. i wsp., Pregnancy-related low back pain, Hippokratia. 2011 Jul-Sep; 15(3): 205–210.
Ból pleców i brzucha z lewej strony. Dzień dobry. Od ok. 5 lat mam dolegliwości bólowe z boku pod lewym żebrem. Najczęściej występuje nad ranem lub po długim leżeniu w ciągu dnia, razem z bólem pleców, jakbym całą noc leżała w jednej pozycji. Ból pleców i pod żebrem ustępuje stopniowo w ciągu dnia, jakby po rozciągnięciu.
Ból pleców w ciąży to problem wielu kobiet. Najczęściej spowodowany jest rozwijającymi się odchyleniami fizjologicznych krzywizn kręgosłupa, choć może mieć także inne przyczyny. Co wywołuje ból pleców w ciąży? Co robić, by sobie pomóc? Kiedy iść do lekarza? Ból pleców w ciąży dotyczy blisko 80% ciężarnych kobiet. Dolegliwości pojawiają się najczęściej po 20. tygodniu ciąży, a nasilają się zwłaszcza wieczorem oraz podczas długiego siedzenia, stania i chodzenia. Ból pleców zwykle lokalizuje się na w odcinku lędźwiowo-krzyżowym i piersiowym. W większości przypadków nie jest to objaw choroby, a stan związany z wymuszoną zmianą postawy ciała. Najważniejsze badania w ciąży - kiedy je wykonujemy?Ból pleców w ciąży - przyczynyBól pleców w ciąży pojawiają się z wielu powodów. Najczęściej wywołuje go powiększający się ciężar brzucha, co jest coraz większym obciążeniem kręgosłupa i miednicy, a i prowokuje zmiany ustawienia kości krzyżowej. Pogłębia się lordoza odcinka lędźwiowego kręgosłupa, a mięśnie jego dolnego odcinka wykonują coraz większą Jaworska, lekarz rodzinny, tłumaczy*, że powiększający się brzuszek w ciąży powoduje wygięcie odcinka piersiowego i lędźwiowego kręgosłupa do przodu, co prowadzi do nietypowego obciążenia poszczególnych kręgów kręgosłupa. W efekcie zmienia się położenie środka ciężkości i aby utrzymać równowagę, ciężarna wypina brzuch, zgina szyję i odchyla ramiona, jednocześnie zaś napina mięśnie przyczyny bólu pleców w ciąży to: działanie hormonów, między innymi relaksyny, które rozluźniają stawy biodrowo-krzyżowe, aby ułatwić dziecku przyjście na świat,przyrost masy ciała. Dźwiganie dodatkowych kilogramów poważnie obciąża kręgosłup,powiększający się biust, który obciąża piersiowy odcinek kręgosłupa. Może to spowodować garbienie się, wysunięcie barków i szyi do przodu oraz kompensacyjne pogłębienie lordozy szyjnej,ucisk główki dziecka na nerw kulszowy,nagły wysiłek, gwałtowny ruch czy dźwignięcie, nadwyrężenie kręgosłupa,braku ruchu,przebywanie w pozycjach niekorzystnych (na przykład wykonywanie pracy "za biurkiem"),za ból w dole pleców w ciąży odpowiada też rwa kulszowa czy ból ból pleców w ciąży najczęściej narzekają kobiety, które problemy z kręgosłupem miały jeszcze przed zajściem w ciążę oraz przyszłe mamy, które szybko przybierają na wadze, nie są aktywne fizycznie i mają słabą kondycję psychiczną. Dokuczać może ból pleców w pierwszych tygodniach ciąży, jak i na jej finiszu. Nie ma reguły. Za dolegliwości we wczesnej ciąży odpowiada zwykle inny mechanizm, który nie jest związany z rozwijającą się na ból pleców w ciąży?Zwykle ból pleców nie jest groźny, choć może być dokuczliwy. Zdarza się, że uniemożliwia codzienne funkcjonowanie. Co pomoże na ból pleców w ciąży?Odpowiednie pozycje spania i siedzenia, unikanie długiego stania i gwałtownych ruchów. Wskazane jest unikanie dźwigania, a przedmioty należy podnosić siłą mięśni nóg i ramion z zachowaniem prostych pleców. W zaawansowanej ciąży zaleca się spanie i odpoczynek na lewym boku z poduszką lub zwiniętym kocem między kolanami. To pozycja zapewnia prawidłowy przepływ krwi. Wstawanie z łóżka należy wykonywać z pozycji bocznej. Warto także zrezygnować z wysokich obcasów i postawić na płaskie ważna jest aktywność fizyczna. Warto szczególnie zadbać o wzmocnienie mięśni brzucha, pleców i nóg. Dobrym pomysłem jest gimnastyka ogólnorozwojowa, wykonywanie prostych i bezpiecznych ćwiczeń, jak również pływanie, joga i pilates dla ciężarnych oraz spacery. Systematyczna, umiarkowanie intensywna aktywność fizyczna wzmacnia mięśnie pleców, poprawia kondycję i samopoczucie. Wolne chwile warto wykorzystywać na odpoczynek. Obolałe miejsca można ogrzać termoforem lub wziąć ciepłą kąpiel (ale nie gorącą!). Pomoże delikatne rozmasowanie pleców, co rozluźnia napięte mięśnie przykręgosłupowe. Można też masować plecy strumieniem z prysznica. Gdy domowe sposoby łagodzenia bólu pleców w ciąży zawiodą, można sięgnąć po pleców w ciąży - kiedy do lekarza?Choć ból pleców w ciąży zwykle nie jest groźny, w niektórych sytuacjach powinien skłonić do wizyty u lekarza rodzinnego lub ginekologa. Kiedy umówić się na konsultację? Gdy ból pleców:uniemożliwia swobodne chodzenie, siedzenie, stanie,jest bardzo silny,promieniuje do dołu brzucha,obejmuje okolicę spojenia łonowego i stawów biodrowych,promieniuje do pośladków albo jednej bądź obu nóg,pojawia się zaburzenie czucia i osłabienie siły nóg.*Źródło wypowiedzi:.